Phát triển bền vững nghề chế tác đá Hải Lựu


Nghề chế tác đá Hải Lựu là một trong số nghề thủ công có lịch sử lâu đời ở huyện Sông Lô. Theo các cụ cao niên trong xã kể lại thì nghề chế tác đá Hải Lựu có từ những năm đầu của thập kỷ 20, 30 của thế kỷ XX.

Sản phẩm chế tác đá Hải Lựu, huyện Sông Lô có tiếng trong cả nước và rất được người dân tin dùng. Để thuận lợi cho xuất khẩu ra nước ngoài, hiện tại có 6 doanh nghiệp được thành lập. Còn lại, đa phần là các hộ gia đình, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Xuất phát từ truyền thống của làng, cùng với lòng yêu nghề, tính cần cù kết hợp với bàn tay khéo léo của người thợ tạc đá Hải Lựu mà đến nay, 6 xưởng đá đều có việc làm quanh năm, khách hàng trong và ngoài nước đều đã biết tiếng tìm đến đặt hàng.

Hiện nay các nghệ nhân, thợ chế tác đá Hải Lựu đang phải thường xuyên tiếp xúc, đối mặt với bụi đá, tiếng ồn và những rủi ro trong quá trình sử dụng máy móc

Theo bà Đỗ Thị Mai, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lựu cho biết: “Cũng nhờ vào nghề đá phát triển mà thu nhập bình quân của người dân làm nghề tạc đá ngày càng ổn định và khấm khá hơn: Lao động giản đơn, thu nhập với mức 4 - 5 triệu đồng/tháng, lao động chế tác đá mỹ nghệ ở mức 7 - 8 triệu đồng/tháng, còn lao động có tay nghề cao được tôn làm nghệ nhân có bàn tay vàng thì thu nhập bình quân khoảng trên 10 triệu đồng/tháng. Cũng từ đây, bộ mặt làng quê Hải Lựu đang ngày càng đổi khác, những ngôi nhà khang trang, hiện đại ngày càng nhiều lên thay thế những nếp nhà tranh vách đất; những con đường gồ ghề sỏi đá nay được thay mới bằng những con đường bê tông về tận xóm thôn, đời sống của người dân nơi này được ấm no, từng ngày thay da đổi thịt”.

Bên cạnh sự phát triển của làng nghề, song vấn đề trăn trở của chính quyền địa phương, cũng như của chính những người thợ tạc đá đặt ra đó là vấn đề sức khỏe cho người lao động. Họ thường xuyên phải tiếp xúc, đối mặt với bụi đá là nguyên nhân dẫn đến căn bệnh lao phổi làm giảm tuổi thọ của người dân làm đá. Điều kiện lao động còn thiếu thốn, hiện tại họ chỉ có một bảo hộ duy nhất cho mình là chiếc khẩu trang. Theo đánh giá của Sở Tài nguyên & Môi trường tỉnh, người dân ở làng nghề chế tác đá đang phải sống trong môi trường bụi và tiếng ồn rất lớn. Riêng khu sản xuất tập trung (ngoài khu dân cư) hoạt động sản xuất diễn ra liên tục nên độ ồn của khu vực này rất lớn. Vào giờ cao điểm (9 - 11h và 13h - 19h) vào khoảng 90 dB, vượt QCVN 26:2010 của Bộ TNMT, tới 20 dB, chưa kể độ ồn tối đa có lúc vượt 100 dB. Mức ồn trung bình tới 90 dB, kéo dài ảnh hưởng rất lớn tới người lao động và người dân xung quanh.

Mặt khác trang thiết bị sản xuất chưa tự động, một số khâu vẫn thủ công và trong quá trình sử dụng dẫn đến tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp tại các làng nghề lại do chính sự bất cẩn của con người, do người sử dụng lao động không nắm vững các nguyên tắc về vận hành, máy móc không được bảo hành, bảo dưỡng. Phần lớn máy móc không có tài liệu kỹ thuật để hướng dẫn vận hành an toàn thiết bị hoặc có thì rất sơ sài. Ngoài ra, còn có các máy tự chế, tự lắp ráp từ các bộ phận cũ, chắp vá, tạm bợ, nhiều chi tiết hỏng không được thay thế, sửa chữa kịp thời.

Công nhân vận hành máy cắt đá còn chưa được trang bị đồ bảo hộ LĐ trong quá trình làm việc

Trước thực trạng trên, tháng 11/2019, Chi cục Phát triển nông thôn thuộc Sở Nông nghiệp & PTNT đã tổ chức lớp tập huấn “An toàn - vệ sinh lao động” cho hơn 35 học viên là lao động làm nghề đá, hộ dân sinh sống trên địa bàn xã Hải Lựu nhằm truyền đạt những nội dung cơ bản của pháp luật về công tác an toàn, vệ sinh lao động; nhận biết những yếu tố có hại, nguy hiểm trong sản xuất và biện pháp phòng ngừa…

Người thợ phải bỏ ra nhiều công sức để tạo ra được một sản phẩm hoàn chỉnh

Cũng tại hội nghị tập huấn, các chuyên gia và người dân đều cho rằng: “Để làng nghề đá Hải Lựu phát triển bền vững, giải pháp đặt ra hiện nay là cần phải có nguồn lực, sự kiểm tra, hướng dẫn thường xuyên của cơ quan chức năng để xây dựng được mô hình điểm cải thiện môi trường lao động, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Mô hình đó phải đảm bảo, đáp ứng được các tiêu chí, yêu cầu về cơ sở hạ tầng, mặt bằng sản xuất như: Lắp đặt hệ thống hút bụi cho máy cắt đá, xây dựng nhà xưởng tại khu vực sản xuất, đảm bảo an toàn phòng, chống cháy nổ, lắp đặt hệ thống phun hơi nước giảm phát tán bụi; trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ lao động và tủ thuốc y tế. Người lao động được khám sức khỏe định kỳ; thường xuyên tập huấn về các kỹ năng an toàn lao động trong quá trình sản xuất nhằm phòng tránh các bệnh về phổi, điếc, đau mắt, hay tai nạn do va đập. Chủ sử dụng lao động phải đặc biệt quan tâm đến các biện pháp cải tiến máy móc, điều kiện, cơ sở làm việc, tuân thủ các quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động…”./.

Ngày đăng: 27/12/2019 Tác giả: Trần Hanh - Số lần được xem: 11

Phát triển nông thôn

ĐƠN VỊ THUỘC CƠ SỞ


Liên kết website