Hiệu quả từ những lớp học IPM trên đồng ruộng


Trang bị kiến thức cho nông dân để họ trở thành những “chuyên gia" đồng ruộng - đây là mục tiêu lớn của ngành Nông nghiệp Vĩnh Phúc. Qua đó, một mặt thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hiệu quả và bền vững, mặt khác sẽ góp phần đem đến cho người tiêu dùng nhiều sản phẩm nông sản chất lượng, an toàn hơn. Một trong những giải pháp đã và đang được triển khai hiệu quả của ngành chính là tăng cường các lớp tập huấn cho nông dân trong quản lý dịch hại tổng hợp (gọi tắt là Chương trình IPM).

Trong sản xuất cây trồng, việc lạm dụng hóa chất vật tư đầu vào (phân bón, thuốc BVTV), sử dụng cùng một giống nhiễm trên diện rộng và liên tục là nguyên nhân cơ bản làm cho dịch hại bùng phát, khó kiểm soát. Trong khi đó, thói quen lệ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học để phòng chống dịch hại của nông dân có xu hướng tăng nhiều trong những năm qua do thiếu hiểu biết về các tác động tiêu cực của hóa chất như gây bùng phát của các dịch hại nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng, đến môi trường, gây nguy cơ mất an toàn thực phẩm, giảm hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Lớp học IPM trên cây lúa được tổ chức tại Vũ Di (Vĩnh Tường) trong vụ Xuân 2019

Để khuyến khích nông dân phát triển sản xuất an toàn, bền vững, tính riêng từ năm 2017 đến nay, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tổ chức đào tạo được tổng số 20 lớp với 700 học viên, trong đó: 01 lớp IPM trên cây lúa với 35 học viên tham gia (học viên là những cán bộ nông nghiệp của các đơn vị trong Sở Nông nghiệp &PTNT và các phòng Nông nghiệp (Kinh tế), trạm Khuyến nông các huyện, thành phố; 14 lớp IPM trên cây lúa, 5 lớp IPM trên cây rau, 01 lớp IPM trên cây thanh long ruột đỏ. Hiện đang đào tạo 01 lớp giảng viên IPM trên rau an toàn cho 35 học viên; 02 lớp IPM trên cây ăn quả (cây bưởi 1 lớp, cây chuối 1lớp), trong thời gian tới Chi cục tiếp tục khai giảng 5 lớp IPM trên cây rau và 3 lớp IPM trên cây ngô cho khoảng 280 học viên là nông dân.

Các lớp học thường kéo dài theo thời gian một vụ sản xuất của cây trồng.Nội dung đào tạo kết hợp giữa lý thuyết và thực hành tại đồng ruộng theo từng giai đoạn phát triển của cây trồng, như: Mục đích, ý nghĩa, nguyên tắc của chương trình IPM; hệ sinh thái và phương pháp điều tra hệ sinh thái; sinh lý cây trồng ở các giai đoạn và các biện pháp tác động; nhân nuôi và bảo vệ thiên địch... Đặc biệt, để giúp người nông dân nhớ lâu và nắm chắc các nội dung đã học, việc học lý thuyết và thực hành đều được tổ chức xen kẽ, vừa đi thăm thực tiễn các mô hình trên đồng ruộng, vừa thực hiện các chuyên đề thí nghiệm.

Từ đầu năm 2019 đến nay, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật triển khai được 7 lớp học tập huấn về IPM trên cây lúa tại 7 xã: Minh Quang (Tam Đảo), Vũ Di (Vĩnh Tường), Hoàng Đan (Tam Dương), Đồng Thịnh (Sông Lô), Văn Tiến (Yên Lạc), Cao Minh (thành phố Phúc Yên) và Đồng Tâm (thành phố Vĩnh Yên). Mỗi lớp học có 35 học viên tham gia là cán bộ phụ trách nông nghiệp các xã, các hộ sản xuất nông nghiệp tiến tiến, điển hình.

Thực tế khi tham gia lớp học người nông dân được truyền đạt kiến thức về kỹ thuật từ khâu làm đất, gieo mạ, cấy lúa đến các khâu chăm sóc, bảo vệ và thu hoạch lúa. Đặc biệt, xác định rõ tầm quan trọng của việc phòng trừ sâu bệnh hại lúa, các giảng viên lớp học đã truyền đạt, hướng dẫn những kiến thức, kỹ năng cơ bản để theo dõi, phát hiện, xử lý các loại sâu bệnh hại lúa. Với việc không phun thuốc trừ sâu cho cây lúa trên phần diện tích thực nghiệm, học viên được hướng dẫn cụ thể cách nhận biết các đối tượng sâu bệnh hại theo từng giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây lúa, xác định được ngưỡng chưa phải phun thuốc và ngưỡng phải phun thuốc kịp thời, trao đổi về biện pháp phòng trừ các đối tượng sâu bệnh khác nhau.

Là một trong những hộ có truyền thống về trồng lúa lâu năm tại xã Hoàng Đan (Tam Dương), bà Lê Thị Quyền tỏ ra rất hào hứng và phấn khởi khi được tham gia lớp học (IPM) trên cây lúa trong vụ Xuân vừa qua. Bà cho biết: Thông qua lớp học IPM, điều tra hệ sinh thái trên cây lúa, riêng bản thân tôi đã trang bị thêm cho mình những kiến thức về lý thuyết và được thực hành trực tiếp trên đồng ruộng, từ đó tôi đã áp dụng những kiến thức đã được học với gia đình mình trong vụ Xuân năm nay như: Cấy lúa cần cấy nông tay, cấy thưa và ít rảnh. Trong quá trình chăm sóc cần bón phân cân đối, hợp lý và bón đúng liều lượng, tránh bón thừa đạm. Bên cạnh đó cần thường xuyên thăm đồng để phát hiện sâu bệnh kịp thời. Khi phát hiện ruộng có sâu bệnh, cần đánh giá sâu bệnh đang ở ngưỡng nào. Nếu ở mật độ ít thì có thể tiến hành các biện pháp thủ công. Khi ở mật độ cao, bắt buộc phải tiến hành phun thuốc thì phải thực hiện theo nguyên tắc 4 đúng đó là:Đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng phương pháp.

Hầu hết các điểm mô hình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên cây lúa được triển khai trong những năm vừa qua đều được nông dân nhiệt tình hưởng ứng, mong muốn tiếp tục tham gia và nhân rộng hơn nữa. Đó chính là nơi người dân có cơ hội tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao trình độ hiểu biết để từ đó áp dụng cho sản xuất của gia đình và truyền đạt cho cộng đồng, góp phần vào sự nghiệp sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, bền vững và hiệu quả.

          Bên cạnh đối tượng cây lúa, trong những năm qua chi cục Trồng trọt & BVTV đã tích cực mở các lớp đào tạo cho nông dân trên các đối tượng cây trồng khác như: Cây ngô, cây rau, cây chuối…

Với mục tiêu nhằm giúp nông dân hiểu và nắm vững được về quản lý dịch hại (IPM), sản xuất ra sản phẩm an toàn trên cây chuối; Góp phần tăng hiệu quả và hạn chế việc sử dụng hóa chất nông nghiệp trên đồng ruộng (phân bón, thuốc BVTV, các hóa chất khác…); Nâng cao hiệu quả kinh tế trên diện tích sản xuất cây chuối; Giảm thiểu ô nhiễm môi trường sinh thái, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng; Nâng cao dân trí cho người sản xuất chuối; Tăng thu nhập cho người sản xuất, góp phần xóa đói, giảm nghèo, ổn định đời sống cho người dân nông thôn.

Lớp học IPM trên cây chuối được tổ chức tại xã Liên Châu (Yên Lạc)

Từ ngày 15/3 - 15/11/2019, tại xã Liên Châu, huyện Yên Lạc. Chi cục Trồng trọt & BVTV tổ chức lớp Tập huấn IPM trên cây chuối cho 35 học viên là các hộ trồng chuối trên địa bàn xã Liên Châu. Giảng viên là những cán bộ hiện đang công tác trong ngành Nông nghiệp tỉnh, đã được đào tạo về IPM trên cây lúa, rau và cây ăn quả.

Thông qua lớp tập huấn, các học viên được trang bị những kiến thức về Hệ sinh thái vườn chuối như: Đặc điểm hình thái cây chuối, yêu cầu sinh thái của cây chuối, cách nhân giống chuối, các kỹ thuật trồng và chăm sóc cây chuối; Các bệnh gây hại trên cây chuối: Bệnh đốm lá, bệnh thán thư, bệnh chùn ngọn, bệnh héo rũ panama. Đây là những kiến thức cơ bản, rất quan trọng giúp cho nông dân hiểu biết về hệ sinh thái đồng ruộng, có kiến thức về lựa chọn giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong việc trồng và chăm sóc cây chuối của gia đình mình. Kết thúc khóa học, học viên được cấp giấy chứng nhận qua chương trình đào tạo tập huấn IPM trên cây chuối.

Bên cạnh đó, với phương pháp thảo luận nhóm và thực hành gắn liền với thực tế đồng ruộng tại mô hình kiểu mẫu, nên học viên đã có thói quen ghi chép nhật ký đồng ruộng, nâng cao được kiến thức về quản lý dinh dưỡng và dịch hại tổng hợp trên cây chuối. Qua đó đã giúp các hộ nông dân nhận thấy được hiệu quả của việc áp dụng các biện pháp Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và dễ dàng áp dụng ngay trên đồng ruộng của mình. Các học viên sau khi được học lớp IPM thì họ sẽ trở thành những nhân tố tích cực để truyền đạt lại khoa học cho bà con nông dân của xã.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Phan Văn Tâm, thôn Nhật Chiêu 2, xã Liên Châu, huyện Yên Lạc cho biết: Địa phương tôi có có diện tích đất bãi lớn, phần diện tích này chủ yếu được người dân trồng chuối. Những năm qua, nhờ có cây chuối mà kinh tế của nhiều hộ gia đình trong xã được ổn định và phát triển hơn. Vừa qua xã Liên Châu được Chi cục Trồng trọt & BVTV tỉnh lựa chọn để đào tạo chương trình IPM trên cây chuối cho các hộ trồng chuối trên địa bàn xã, cá nhân tôi và các học viên khi tham gia chương trình được các giảng viên trang bị cho mình những kiến thức về cách trồng, chăm sóc cây chuối, cách nhận biết sâu bệnh hại, cách sử dụng phân bón và thuốc BVTV cho hợp lý… Sau khi kết thúc lớp tập huấn, với những kiến thức IPM trên cây chuối đã được học, bản thân tôi cũng như các học viên khác sẽ truyền đạt và hướng dẫn cho các hộ trồng chuối khác làm theo, để từ đó cùng nhau làm và tạo dựng sản phẩm chuối an toàn Liên Châu.

Thông qua Chương trình đào tạo IPM trên đồng ruộng đã phần nào làm thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân. Sau lớp huấn luyện các học viên sẽ nắm vững kiến thức chăm sóc, bảo vệ và phát triển ruộng đồng của mình một cách hiệu quả và an toàn hơn. Đồng thời, họ cũng chính là người sẽ chia sẻ, truyền tải những nội dung đã được học cho bà con nông dân ở địa phương, giúp Chương trình IPM được ứng dụng một cách rộng rãi.

          Có thể thấy vai trò của Chương trình IPM có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên trong thực tế hiện nay việc duy trì ứng dụng IPM ở các địa phương còn nhiều hạn chế, thiếu tính liên tục, thiếu gắn kết trong quy trình chỉ đạo sản xuất ở nhiều địa phương. Bởi vậy, tình trạng nông dân lệ thuộc vào thuốc BVTV, phân bón hóa học đang có xu hướng ngày càng tăng, hệ lụy là sự phát sinh, phát triển của dịch hại trên diện rộng trở nên phức tạp hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, và gây mối nguy về an toàn thực phẩm. Vì vậy, trong thời gian tới việc triển khai Chương trình IPM cần được quan tâm, duy trì và có tính lan tỏa trong cộng đồng hơn nữa; thực hiện lồng ghép Chương trình IPM trong các quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, VietGAP, góp phần thúc đẩy phát triển chương trình này ở các địa phương, nâng cao dân trí, kỹ năng sản xuất và xóa đói, giảm nghèo ở nông thôn, góp phần đắc lực vào chương trình sản xuất nông nghiệp bền vững./.

Ngày đăng: 10/09/2019 Tác giả: Trần Hanh - Số lần được xem: 29

Tin sản xuất


ĐƠN VỊ THUỘC CƠ SỞ


Liên kết website