Kỹ thuật kích thích sinh sản, thụ tinh và ấp nở cá chép


1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI ÁP DỤNG

            Quy trình này quy định trình tự nội dung quản lý và yêu cầu kỹ thuật kỹ thuật kích thích sinh sản, thụ tinh và ấp nở cá chép. Quy trình này áp dụng cho các cơ sở, trang trại, trung tâm sản xuất giống và ương nuôi đàn cá bố mẹ ở miền Bắc Việt Nam.

II. NỘI DUNG

2.1. Kỹ thuật kích thích sinh sản, thụ tinh

Phương pháp sinh sản nhân tạo hoàn toàn từ khâu cho đẻ, thụ tinh, ấp nở trứng. Phương pháp này có ưu điểm chủ động về thời gian, tỷ lệ đẻ, tỷ lệ thụ tinh, tỷ lệ nở cao.

  1. Tuyển chọn cá bố mẹ cho sinh sản

Cá bố mẹ khi được tuyển chọn cho sinh sản cần đáp ứng những tiêu chí sau:

  • Đối với cá đực: Chọn những cá thể có màu sắc tươi sáng, khi kiểm tra mức độ thành thục dùng tay vuốt nhẹ thành bụng thấy có tinh trùng màu trắng sữa đặc chảy ra và tan nhanh trong nước là đạt yêu cầu.
  • Đối với cá cái: Chọn những cá thể khỏe mạnh, bụng to, mềm, nếu ngửa bụng cá lên buồng trứng xệ sang hai bên, lỗ sinh dục mở kéo dài, màu hồng tươi, bụng mềm. Dùng que thăm trứng để thử trứng, lấy trứng từ hai bên buồng trứng cho ra chén có nước sạch, quan sát thấy trứng tròn căng, rời nhau và có màu trắng xanh là đươc.
  • Trước khi cho cá đẻ, rất hạn chế tiếp xúc lâu với cá bố mẹ để tránh stress cho cá. Bởi nếu cá bị stress, cá có thể không đẻ hoặc dẫn đến kết quả đẻ không cao.
    1. Kỹ thuật cho cá chép đẻ trứng
  • Chuẩn bị bể đẻ và dụng cụ cho cá đẻ:

Bể sử dụng cho kích thích sinh sản tốt nhất nên bố trí bể có hình tròn, thể tích 2 m3.

Băng ca giữ cá, lông gà dùng để khuấy trứng, bát đựng trứng (bát men), chuẩn bị dung dịch khử dính cho trứng, cối dùng để nghiền kích dục tố, xi lanh tiêm cá, bình ấp trứng, sổ ghi chép, cân đồng hồ (cân cá bố mẹ).

  • Chuẩn bị kích dục tố:

Kích dục tố thường dùng là Luteotropin releasing hormoned analog (LRH-A) kết hợp với Domperidone (DOM – Motilium M là tên thương mại). Cá cái được tiêm kích dục tố 2 lần. Lần 1 tiêm 1/4 - 1/5 tổng liều, sau khoảng 6 đến 8 giờ tiêm hết số thuốc còn lại. Cá đực chỉ tiêm 1 lần trước khi tiêm lần 2 cho cá cái khoảng 2 giờ tuỳ thuộc vào chất lượng sẹ, liều lượng bằng ½ tổng liều của cá cái.

Cá sẽ đẻ sau khi tiêm kích dục tố lần thứ 2 khoảng 6 - 8 giờ. Tỷ lệ cá cái đẻ 80 - 90%.

Bảng 1:  Liều lượng kích dục tố tiêm cho cá chép

Loại kích dục tố

Đơn Vị Tính

Liều lượng

Cá cái

Cá đực

DOM

mg/kg

10 -15

3 - 5

LRH – A

µg/kg

30- 35

10- 15

 
  • Tiêm cá:

               Đặt cá vào trong băng ca chìm dưới nước, lật ngửa cá và tiêm vào xoang gốc vây ngực ở phần da, kim tiêm tạo thành một gốc 450 so với thân cá.

  • Kích thích cho cá đẻ

Bể giữ cá bố mẹ cho đẻ luôn điều chỉnh lưu tốc dòng chảy phù hợp là 2 m/s, tránh tạo dòng chảy mạnh quá gây cho cá mất nhiều sức hoặc dòng chảy quá nhỏ không còn tác dụng kích thích cá thành thục rụng trứng.

  • Thu trứng và sẹ:

Sau khi tiêm kích dục tố lần 2, cứ 1 giờ kiểm tra cá cái một lần. Dùng tay vuốt nhẹ phần bụng dưới của cá cái thấy trứng chảy ra tiến hành thu trứng. Trứng cá được vuốt vào bát men hoặc nhựa có đường kính khoảng 18 - 22 cm, lòng bát phải trơn bóng. Sau khi đã thu được trứng cần nhanh chóng vuốt sẹ vào bát trứng để thụ tinh cho trứng.

  • Thụ tinh cho trứng

Sử dụng lông vũ khô của gia cầm khuấy nhẹ nhàng, đảo đều sao cho sẹ tiếp súc với tất cả các hạt trứng trước khi cho 5 - 10 ml nước sạch vào bát trứng. Sau khi cho nước sạch vào tiếp tục khuấy thêm 1 - 3 phút.

  • Khử dính cho trứng

Trứng được khử dính bằng dung dịch nước ép từ quả dứa (DDKD) có nồng độ 2 - 4%. Lượng DDKD thường gấp 5 - 7 lần khối lượng trứng cần được khử dính. Khuấy đều và nhẹ nhàng từ 20 - 25 phút tuỳ thuộc vào nhiệt độ không khí tại thời điểm khuấy trứng. Sau 20 - 25 phút kiểm tra độ dính của trứng, nếu trứng tơi đều không dính lại với nhau là được, gạn bỏ dung dịch nước dứa dùng nước sạch rửa trứng rồi cho trứng vào bình ấp.

  1.  Kỹ thuật ấp nở trứng cá chép
    1. Môi trường ương ấp trứng cá chép 

Mùa vụ sinh sản của cá chép tập trung vào tháng 2 – tháng 6, thời gian này nhiệt độ không khí và nước tăng cao >300C, Nhiệt độ sinh sản thích hợp từ 20 ÷ 22OC. Ấp trứng phải được thực hiện trong phòng kín, nhiệt độ nước 23 – 260C.

Hàm lượng ôxy hòa tan trong nước luôn duy trì ở mức > 6 mg/l, đảm bảo các chất khí có khả năng gây độc trong nước đều ở dưới ngưỡng cho phép như H2S, NH3, NH4, CO2

Nước cấp cho hệ thống ấp trứng phải đảm bảo chất lượng tốt, trước khi vào bể ấp nước đã được sử lý qua hệ thống lọc có sử dụng đèn cực tím để diệt mầm bệnh.

  1. Kỹ thuật ấp trứng cá Chép
  •  Ấp trứng bằng bình Weis

Chuẩn bị bể ấp: Tiến hành tẩy rửa diệt trùng toàn bộ hệ thống bể ấp, sử dụng Chlorine hoặc thuốc tím để khử trùng toàn bộ các trang thiết bị phục vụ cho quá trình ấp trứng.

Lượng nước cấp: Lượng nước qua bình khoảng 4 lít/giây. Trong quá trình ấp trứng cần vệ sinh mạng tràn thường xuyên, nhất là khi trứng nở.

Ấp trứng: Trứng đã khử dính, rửa sạch được ấp trong bình vây có thể tích 300 lít với mật độ tối đa 40.000 trứng/lít.

Bảng 2:  Lưu tốc nước bể ấp trứng cá chép

Đặc điểm

Lưu tốc

Từ lúc cá đẻ trứng vào đến khi vỏ trứng mềm (2 -3 ngày)

0,15 ÷ 0,20m/giây

Từ lúc vỏ trứng mềm đến 3 giờ sau khi nở

0,3 ÷0,4m/giây

Sau khi nở 3 tiếng đến khi cá bơi ngang, ngược dòng nước

0,15 ÷0,20 m/giây

 

Trong suốt thời gian ấp, không lúc nào được ngừng cấp nước, vì nếu nước đứng, cá sẽ chui ngược vào hệ thống ống tiêu nước.

  •  Theo dõi ấp trứng cá chép:

Thường xuyên vệ sinh bình ấp, loại bỏ toàn bộ số trứng bị hỏng nhằm ngăn không cho nấm có điều kiện phát triển.

Thời gian ấp trứng cá chép phụ thuộc vào nhiệt độ nước, với điều kiện nhiệt độ nước từ 23 – 260C, thời gian ấp nở của trứng kéo dài 48 – 72 giờ tính từ thời điểm trứng được thụ tinh.

Ngày đăng: 19/05/2021 Tác giả: VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 1 - Số lần được xem: 212

CSDL Nông nghiệp

Hướng dẫn kỹ thuật nuôi cá Trắm cỏ thâm canh trong ao Công tác thu gom, xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng trên địa bàn tỉnh năm 2021 Hướng dẫn thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng Nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng nước sạch trên địa bàn huyện Yên Lạc Kỹ thuật nuôi trồng nấm Linh chi đỏ đạt năng suất cao
Xem tất cả »

ĐƠN VỊ THUỘC CƠ SỞ


Liên kết website